Hoofdkantoor Gasunie

De circulaire verbouwing van een icoon, transformatie van twee verdiepingen van het hoofdkantoor van de Gasunie

Voor en met de Nederlandse Gasunie hebben Vector-i en Zwartwoud twee verdiepingen van het Gasunie-hoofdkantoor in Groningen verbouwd. Een uitdagende opdracht, gezien het karakter en de statuur van het gebouw: een 89-meter hoog icoon in de skyline van Groningen, van architectenbureau Alberts & Van Huut. Circulariteit vormde het belangrijkste uitgangspunt bij de verbouwing, met verregaande consequenties voor zowel het materiaalgebruik als de samenwerking.

Het Gasuniegebouw, in 2007 door de lezers van Trouw uitgeroepen tot mooiste gebouw van Nederland, is een goed voorbeeld van organische architectuur. Daarbij vormt de natuur de belangrijkste inspiratiebron en staat het welzijn van de mens centraal. Benodigd onderhoud aan de installaties en een gedateerde kantoorinrichting waren na 25 jaar aanleiding voor een verbouwing, te beginnen met twee verdiepingen als pilot. De opdrachtgever vroeg om een transformatie van de gesloten en donkere kantoorgangen naar een moderne en frisse inrichting, die interactie tussen werknemers stimuleert. Daarbij was het van groot belang dat de signatuur van het gebouw en het speciale Gasunie-DNA behouden zou blijven.

Rentmeesterschap

Door heel gericht bestaande binnenwanden te verwijderen en te verplaatsen, zijn de kantoorvloeren opengemaakt. Daardoor nemen de spontane ontmoetingskansen tussen werknemers toe en krijgt het zonlicht de ruimte. Tijdens de inventarisatie is beoordeeld welke meubels en gebouwelementen hergebruikt of opnieuw ingezet konden worden. “Het is onze missie om toekomstgericht werk te maken, met goed rentmeesterschap over onze planeet als uitgangspunt”, aldus Allart Vogelzang van architectenbureau Vector-i. “We zijn dan ook gaan kijken wat er te oogsten was op de verdiepingen: wat kunnen we hergebruiken of repareren? En welke materialen of elementen kunnen we in een andere vorm inzetten?” 

Circulariteitsladder

Elke afweging in het proces is gemaakt aan de hand van de circulariteitsladder. Zo zijn de verdiepingen ontworpen met de bestaande constructies in het achterhoofd (Redesign). Vergadertafels, kasten, verlichting, kabels en akoestische voorzieningen worden hergebruikt (Reuse). En de bezoekersstoelen zijn opnieuw gestoffeerd met duurzame meubelstof (Refurbish). De oude, niet in hoogte verstelbare bureaus zijn gedemonteerd: de stalen onderstellen worden gerecycled (Recycle) en van de bureaubladen zijn aanland- en ontmoetingsplekken gemaakt (Repurpose). De originele kozijnen kregen een nieuwe plek in de vorm van telefooncellen (met vilt van gerecycled petflessen voor de akoestiek) en de ouderwetse postvakjes zijn nu opberglockers (Repurpose). Ook de plafonds en systeemwanden zijn waar mogelijk hergebruikt of worden gerecycled. Net als de duurzame vloerbedekking van Desso, die in haar nieuwe kleurstelling aansluit bij het kenmerkende trappenhuis. Daar waar nieuw materiaal moest worden toegevoegd, is gekozen voor circulair materiaal. 

3.862 kg  hout getransformeerd

Ook in de pantry’s, die aan het einde van hun technische levensduur waren, komt een waaier aan circulaire toepassingen voorbij. Zo is het blad gemaakt van hergebruikt porselein, glas en spiegelresten en zijn de deuren afgewerkt met biolaminaat, gemaakt van lokaal bermgras. Ter vervanging van de afvalbakken, die op elk afzonderlijk kantoor stonden, is in de pantry is een circulaire afvalunit opgenomen waar gft, plastic en papier gescheiden worden ingezameld en verwerkt (Recover). Karst Wouda van circulair-interieurexpert Zwartwoud: “Wij zien een product als een tijdelijke functionele vorm van waardevolle grondstoffen. Door alle reeds aanwezige grondstoffen goed in te meten en te digitaliseren, kunnen we in het voortraject de juiste keuzes maken en zo efficiënt mogelijk gebruikmaken van wat er al is. Daarmee besparen we veel materiaalkosten en CO2-uitstoot. In totaal hebben we in dit project maar liefst 3.862 kg aan oude bureaubladen, kasten en kozijnen getransformeerd tot nieuw meubilair!”

Kennisdeling

Bij een volledig circulaire aanpak gaat het niet alleen om keuzes rond materialen en producten, maar ook om het proces. Vector-i en Zwartwoud werken samen op basis van gelijkwaardigheid, waarbij kennisdeling vooropstaat. Vogelzang: “Het gaat niet alleen om economische waarden. Vertrouwen en transparantie zijn in een circulaire economie minstens zo belangrijk.”Dat geldt voor de partijen in het bouwteam, maar ook voor het betrekken van de eindgebruiker, die in eerste instantie sceptisch tegenover een open werkomgeving stond. “Door in elke stap van het proces de Gasunie-medewerker mee te nemen en door goed te kijken naar de verschillende wensen, hebben we iedereen aan boord gekregen. Het werkt ook goed om met een pilot, in dit geval twee verdiepingen, te beginnen. Daardoor ontstaat er ruimte om te proberen, te leren en te wennen.”

Vertrouwd nieuw

Met deze transformatie is er een nieuw kantoorconcept gerealiseerd, met een verbeterd binnenklimaat, dezelfde hoogwaardige afwerking en een nieuwe sfeer. “Het oogt als nieuw en voelt tegelijkertijd vertrouwd”, aldus Anne-Marijn Kamps, programmamanager bij Gasunie. “Zelfs de in eerste instantie terughoudende collega’s zijn blij met het open karakter.” Komend jaar besluit Gasunie of ze de gehanteerde aanpak en stijl doortrekken naar de rest van het 18-verdiepingen tellende gebouw. Volgens Wouda leent de circulaire aanpak zich voor veel projecten. “In dit geval is er in het pand veel goed materiaal beschikbaar, maar we kijken altijd breder dan dat: wat is er in de stad of regio aan herbruikbaar meubilair en materiaal? En hoe kunnen we dat met elkaar uitwisselen?”Zo hebben de voor Gasunie niet meer relevante meubels een nieuwe bestemming gekregen bij non-profit organisaties uit de regio en de niet meer her te gebruiken materiaalstromen zijn gescheiden afgevoerd door Renewi.

Business model

Door steevast circulaire keuzes te maken zitten er meer uren in dit project dan gebruikelijk is. Daardoor is het echter niet duurder geworden – juist door circulaire keuzes te maken is bespaard op materiaalkosten, energie en transport. Wouda: “Circulariteit is geen doel op zich, het is een middel om iets bijzonders neer te zetten, waarbij de natuur wordt ontlast en de ketenpartners gezamenlijk op zoek gaan naar een nieuw business model. Circulair werken is niet duurder dan het klassieke business model.” Vogelzang: “Circulair bouwen en samenwerken vraagt om een andere houding van alle betrokkenen; van alle partijen in de bouwketen, maar ook van de opdrachtgever. Veel bedrijven en overheden vinden dat spannend. Daarom is dit project ook zo mooi: binnen de context van een iconisch gebouw en een specifieke opdracht, hebben we circulariteit op marktconforme wijze ingezet. Hiermee laten we zien dat het kan!”

Hoofdkantoor Gasunie

klant:Nederlandse Gasunie
locatie:Concourslaan, Groningen
in samenwerking met:Zwartwoud, Draaijer + partners & Engie
oppervlakte:1800m2

Coffee corner

Kantoorvloer 8ste verdieping

Kantoorvloer 15de verdieping

Coffee corner

Details

Alle foto's zijn gemaakt door Ronald Zijlstra.

Circulaire gegevens